İFRAZ (AYIRMA): İşlemi:
İfraz tapu kütüğünde kayıtlı bir taşınmazın birden fazla parseller ayrılmasıdır. Taşınmazların ifrazı, değer artırımı düşüncesi, ayrılan parçaların daha kolay satımı, daha çok da imar planlarının uygulanması nedeni ile yapılır. İfraz işlemi aşağıdaki safhalardan oluşmaktadır.
a) Serbest mühendislerce düzenlenmiş krokili beyannamenin kadastro müdürlüğüne ibrazı,
b) Kadastro müdürlüğünce krokili beyannamenin uygunluğunun kontrolü ve onanması,
c) İşlemin belediye encümeni veya il idare kurallarınca tastiki,
d) Kadastro müdürlüğünce evrakın tapu sicil müdürlüğüne sevki,
e) Tapu sicil müdürlüğünce tapu harçlarının tahsili ve tescil,
İfrazın mahkeme kararı ile yapılması :
İfrazın mahkeme kararı ile yapılması:
İfrazın mahkeme kararı ile yapılması: Taşınmazları ifrazı mahkeme kararı ile de yapılmaktadır. Genelde bu şekil ifrazlar ortaklığın giderilmesi davalarında görülmektedir. İşlem için kesinleşmiş mahkeme kararının ve mahkemece tastikli ifraz krokisinin ibrazı gerekir.
İmar mevzuatı açısından ifraz işlemi:
İmar düzeni gereği yapılan ifraz ve tevhidlerle, parselasyon planlarının tescili uygulamada geniş bir yer tutmaktadır.
a) Belediye ve mücavir alanlar içerisinde ve dışında imar planı olan yerlerde ifrazı:
İmar planına göre yol, meydan, yeşil saha, park ve otopark gibi genel hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan taşınmazların, bu kısımlarının ifrazına izin verilmemektedir.
İmar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifrazların bu plana uygun gerekir. İmar planında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe genişlik ve büyüklükleri yönetmenliklerce belirlenen esaslara göre yapılmaktadır.
b) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışındaki, yerleşme alanı dışında kalan ( iskan dışı) alanlarda ifraz:
İmar planı ve yerleşik alan sınırları dışında kalan alanlarda yapılacak ifrazlardan sonra elde edilecek her parsel 5000m2 küçük olamaz.
Not: Bu parsellerin tapu kadastro veya tapulama haritasında bulunan veya var olan bir yola yapılan ifrazlardan sonra en az 25 m cephesi bulunmalıdır.
c) İmar parselasyon planlarının tescili:
İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içersinde belediye, dışında ise il idare kurulunca onaylanarak kesinleşmesinden sonra tapu sicil müdürlüğüne gönderildiğinde, malikin veya üzerindeki hak sahiplerinin rızası aranılmaksızın müdürlükçe resen kütüğü tescil edilmektedir. Taşınmazların tedbir veya hacizli olması yapılacak tescile engel değildir.
İşlemin mali yönü:
İfraz işleminin teknik yönü serbest harita mühendisliklerince yapılır. Kadastro müdürlüğünce kontrolü yapıldığından, kontrol hizmeti için tarifede belirtilen miktarda ücret tahsil edilmektedir. Ayrıca döner sermaye bedeli tahsil edilecektir.
Tapu harcı :
İfraz edilecek taşınmazları emlak vergisi beyan değerinden az olmamak üzere ilgisince bildirilen değer üzerinden % 0.6 tapu harcı tahsil edilir.
TEVHİD ( BİRLEŞTİRME) İşlemi:
Tevhid, tapu kütüğünde kayıtlı birden fazla taşınmazın birleştirilerek bir parsel haline getirilmesidir. İmar planı uygulaması taşınmazın değerinin artırılması, inşaat yapımına uygun hale getirme, tarımsal amaçlar gibi çeşitli nedenlere dayalı olarak yapılmaktadır. Aynı veya farklı kişilere ait taşınmazların tevhidi mümkündür. Tevhid edilen taşınmazların, birleşebilir, yani birbirine bitişik olması gerekir. Birleşecek taşınmazlar üzerine tasarrufu kısıtlayıcı hakların bulunması halinde (ipotek, iritfak hakkı, haciz, vb. ) hak sahiplerinin işleme rıza göstermeleri gerekir. Tevhit için aşağıdaki yollar izlenir; a) İşlem için kadastro müdürlüğüne müracaat b) Müdürlükçe birleşik tasarımının hazırlanması c) Belediye encümeni veya il idare kurulunca değişiklik tasarımının uygulanması d) Kadastro müdürlüğünce tapu harçlarının tahsili ve tapu kütüğü tescil. e) Tapu sicil müdürlüğünce tapu harçlarının tahsili ve tapu kütüğüne tescil İşlemin mali yönü :
Tevhid edilecek taşınmazları her birisi için, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere bildirilen değerleri üzerinde %0.6 tapu harcı tahsil edilir. Ayrıca kadastro müdürlüklerince hizmet bedeli olarak matbu ücret tahsil edilmektedir.
CİNS TASHİHİ
Tapu kütüğünde kayıtlı bir aşınmazın niteliğinin değiştirilerek bir başka nitelikte tapu kütüğüne tescil edilmesidir. İşlemi: uygulamada sıkça karşılaşan cins tashihi işlemleri, arsa veya araziler üzerine yeni bina inşa edilmesi veya edilmemesi mevcut binanın yıkılarak arsa haline dönüştürülmesi şeklinde görülmektedir.
a) Arsa veya araziler üzerine yeni bina edilmesi:
Bu halde cins teshidi için, ilgisi kadastro müdürlüğü veya şefliğine müracaatta bulunur. kadastro müdürlüğü veya şefliklerce önce tescil istem belgesi düzenlenerek ilgilinin beyanı alınır ve mahalline gidilmek sureti ile krokili beyanname tanzim edilir. Tamamlanan işlem tapu sicil müdürlüğüne havale edilir. İşlem tapu sicil müdürlüğünde kütüğe tescil edilmek suretiyle ile yerine getirilir. Kat irtifakı taşınmazların kat mülkiyetine çevrilmesinde yapılacak cins tashihi için herhangi bir kat maliki veya apartman yöneticisinin müracaatı yeterli olmaktadır. Mevcut binanın yıkılarak yeni bina inşa edilmesi halinde :
Bu halde, önce tapu kütüğünde taşınmazın niteliğinin arsa olarak tashihi. Kadastro müdürlüğü veya şefliğince binayı gösterir krokili beyanname tanzimi gerekir. Bu durumda, taşınmazın niteliği önce arsaya dönüştürülmeden, bunun için gerekli tapu harcı tahsil edilmeden taşınmazın cinsinin doğrudan bina olarak tashih edilmeyeceği yorumu vardır.
b) Mevcut binanın yıkılarak arsa haline dönüşmesi: Cins tashihi için ilgiler, kadastro müdürlüğü veya şefliklerine müracaat etmekte, fakat ölçü için zorunlu, olmadıkça teknik elemanlarca yerine gidilmemektir. İşlemin mali yönü:
Tahsil edilecek tapu harcı, daha kolay anlaşılması amacı ile aşağıda maddeler halinde sorulmuştur.

a) 01.01. 1983 tarihinden önce yapılan binaların cins tashihinde inşaat nedeni ile emlak alım vergisinin ödenmiş ve iskan raporunun alınmış olması halinde ayrıca tapu harcı tahsil edilmektedir.
b) 01. 01. 1983 tarihinden sonra yapılan binaların cins tashihlerinde bina değeri üzerinde %36 tapu harcı, ilgili vergi dairesince tahsil edilir. Bu tarihten sonra yapılan binaların tahsil işleminde, söz konusu harç tahsil edilemez.
c) 01.01.1986 tarihinden önce yapılan binaların cins tashihi 31.12.1987 tarihine kadar yaptırılmadığı takdirde söz konusu harçlar %0.50 fazlası ile tahsil edilecektir.
d) Yukarıda belirtilen haller dışında tapu sicilinde yapılacak her türlü cins ve kayıt tashihinde ilgili since bildirilecek emlak vergisi beyan değeri üzerinden %0.6 tapu harcı tahsil edilir.
e) Döner sermaye bedeli tahsil edilir.
AKİTSİZ İŞLEMLER
1-İFRAZ (AYIRMA): İfraz tapu kütüğünde kayıtlı bir taşınmazın birden fazla parseller ayrılmasıdır. Taşınmazların ifrazı, değer artırımı düşüncesi, ayrılan parçaların daha kolay satımı, daha çok da imar planlarının uygulanması nedeni ile yapılır.
2-TEVHİD ( BİRLEŞTİRME) : Tevhid, tapu kütüğünde kayıtlı birden fazla taşınmazın birleştirilerek bir parsel haline getirilmesidir. İmar planı uygulaması taşınmazın değerinin arttırılması, inşaat yapımına uygun hale getirme, tarımsal amaçlar gibi çeşitli nedenlere dayalı olarak yapılmaktadır Aynı veya farklı kişilere ait taşınmazların tevhidi mümkündür. Tevhid edilen taşınmazların, birleşebilir, yani birbirine bitişik olması gerekir. Birleşecek taşınmazlar üzerine tasarrufu kısıtlayıcı hakların bulunması halinde (ipotek, iritfak hakkı, haciz,v.b. ) hak sahiplerinin işleme rıza göstermeleri gerekir.
3-CİNS TASHİHİ : Tapu kütüğünde kayıtlı bir aşınmazın niteliğinin değiştirilerek bir başka nitelikte tapu kütüğüne tescil edilmesidir. Uygulamada sıkça karşılaşan cins tashihi işlemleri, arsa veya araziler üzerine yeni bina inşa edilmesi veya edilmemesi mevcut binanın yıkılarak arsa haline dönüştürülmesi şeklinde görülmektedir.
4-MİRAS İNTİKALİ : Ölen bir kimsenin mal varlığının, alacak ve borçlarının mirasçılarına geçmesidir.
5-MAHKEME KARALARI : Tarafları tapu işlerini ilgilendiren her hangi bir konuda anlaşmazlığa düşmeleri halinde, bunun çözüm yeri görevli mahkemelerdir. Çekişmeye konu tapu işlemi, Mahkemenin bu konuda vereceği karara göre tapu sicil müdürlüğünce yerine getirilir.
6- SULH MAHKELELERİ VEYA İCRA DAİRELERİNCE YAPILAN SATIŞLAR: Bu tür satışlarda malikin rızası söz konusu olmadığından, satış, sulh Hukuk Mahkemesini görevlendireceği etkili bir memur veya müdürlüklerince yapılmaktadır.
7-YAPI KOOPERATİFLERİNCE TAŞINMAZIN ÜYELEREDAĞITIMI: (FERDİLEŞME) : Konut yapı kooperatiflerinin amacı, üyelerine ucuz veya sağlıklı konutlar inşa etmek ve bunları üyelerine dağıtmaktır. Konut yapı kooperatifleri inşa ettikleri konutları veya bina yapımı imkansız hale gelmiş, istenilen amaca ulaşma imkanı kalmamışsa, arsa ve arazilerini üyelere dağıtacaklardır. Ferdileşme ile üyeler adına tescil tapu sicil müdürlüğünce ibraz edilecek liste gereğince olmaktadır. Söz konusu liste kooperatifçe düzenlenmekte hangi konutun, hangi üyeye tahsis edildiği listede açıkça yer almaktadır. Listenin dışında, kura zaptı veya yapılan devirlere ilişkin tutanakları Tapu Sicil Müdürlüğüne ibrazı sorumlu değildir .